Trườngđời

Thế là đã qua đi cái thời ngây thơ ấy ,còn lại trong tôi giờ chỉ là kỷ niệm không thôi , những bước chân thật non trẻ với ruộng đồng ,với ý tưởng chân quê và hằng sâu bao ký ức khó quên … Hình ảnh bác nông dân tay cày vai gánh sẽ là biểu tượng gắn liền với bát cơm tấm áo và thường ngày như đầu tắt mặc tối luôn là hiện diện trong người như mãi một tình yêu, chưa có huấn luyện mà đã thực hành không trường lớp nào so sánh được .

Tôi bấy giờ thật sự là nông dân còn chất phát giống một kẻ già nua , sáng chiều có ruộng nương cùng bầu bạn tối đến có chiếu chăn làm đồng nghiệp lặng thinh là điều phải và cứ thế là tri ân …tuổi xuân im lìm vào những đã hai hai hai ba lần pháo xuân tan xác , đột nhiên lần đầu tiên quê tôi đông đúc ,ở đâu thật nhiều các cô cậu cùng trang lứa đến kiện toàn các công trình thủy lợi có sẵn đang hư hỏng qua chiến tranh , đập An lý giờ được tôn tạo mương máng để dùng nước cho ruông đồng ,thế là cũng lần ấy bạn tôi tên Ngọ cũng ở gần nhà có cùng đám bạn gái của công trình đến nhà chơi ,làm biến hơn ai nữa tôi chẳng thèm tiếp đâu ! họ trách cứ ! tôi mới thấy mình mất dạy và lần nầy cảnh thức hảy hòa nhập cùng mọi người , tôi đứng lên và tiếp tục sống với nghĩa vụ làm người như bao kẻ đang vui ,tôi hội nhập cùng công trình ,bầu bạn cùng các anh chị từ đấy sớm quen dần trong tôi bao điều mới và chóng quên bao ưu phiền ,làm lại từ đầu ngay những buổi còn xuân…

Tháng ngày cũng vui theo hành trình cùng tôi bước ,một hôm có người cán bộ xã (không nhớ tên) mang tấm giấy mời đến nhà gặp tôi cùng trò chuyện , họ cho rằng xã thôn đang cần kiến thức của chúng tôi, họ còn cho rằng bao bạn bè cùng trang lứa đã vào chỗ ngăn nắp ,nào là thầy cô hay là còn ớ các trường chuyên nghiệp ,xã thôn chỉ còn lại hai chúng tôi Ngọ và Thân … và bây giờ mới là cánh cửa gọi mời cũng mang bao thử thách cho những ai chưa có lần thực tập,lần ấy trong tôi bở ngở lạ lùng , tôi còn kỷ niệm đáng nhớ nhất là ngày ấy trường đời làm cho ta khôn lớn , một buổi họp giữa đồng ruông ,giao cho chúng tôi nhiệm vụ đo đạt lấy diện tích toàn bộ ruộng đồng đất đai trong xã ,và vẽ lại tấm bảng đồ dãi thửa cho nhà nước cấp trên , tôi ư ! không lẽ nào nói là không được ! và cứ thế chúng tôi được chia thành từng cặp tôi đo đạt ,Ngọ vẽ bản đồ còn đoàn khác làm nơi khác , chúng tôi bây giờ như có đồng nghiệp của nhau cơm nước dân chịu ,dân lo ngày đi làm đêm về gát trọ ,thắm thoát tháng ngày rồi mọi việc cũng qua đi , đoàn tôi làm nhanh nhất ,thôn tôi lại rồi trước ,diện tích cũng nhiều hơn ,thế mới biết tôi cũng đà có giá ,họ yêu cầu trợ giúp ! - sẵn sàng ư !-cứ đến đâu cũng được khen nhanh ,khen chính xác ,có những cụ già thuở xưa cùng cấy cày trên đám ruộng sao quên đi được cái diện tích của nó !,thế rồi khi tôi đến đo xong trên bờ có đôi lời bàn tán mới thấy chính xác chính như thời pháp thuộc ,bấy giờ được làm lại , thế tôi mới cảm nhận trường đời giúp được ta thi thố và cũng trường đời giúp được ta nắm lấy bao cơ hội …tôi cố quên đi tất cã và giờ đây cứ tiến cử đến đâu tôi bắt lấy đến đó ,cho đến một ngày hoàn thành công tác đo vẽ ruộng đất họ lại chuyển sang công tác quy hoạch và kế hoạch khi quê tôi vào hợp tác xã nông nghiệp ,là cán bộ ư !-đúng thế ! cậu mầy lý lịch còn chút đọc ra ,- làm cán bộ HTX được hưởng lương ,chế độ gián tiếp ! -thế mới là phải lẻ ! có công nhà nước thưởng ! -thuở ấy là nững năm 1978,tôi cùng mọi người đang làm việc thì cũng một tai ương ập đến tôi được mấy ông Xã đoàn thanh niên đọc tên trong danh sách đi làm nghĩa vụ lao động ở Phú ninh ! đi gánh đất,đào kênh ư ! –đúng vậy hết chỉ tiêu hai năm trở về làm việc tiếp !-tôi ngẫn đầu và lại tiếp bước cuộc hành trình mới đầy cam go còn nữa còn những gì phía trước mà chưa thấy hết ,tôi ra đi khi gia đình chỉ còn mẹ và em còn đang đi học, gát bỏ lo âu ,ruộng vườn,nhà cửa chấp nhận ra đi biết đâu lại có luồng sinh khí mới …Tôi vào công trường đâu độ chừng tháng tám hay tháng chín gì của năm 1979 ,ngoài trời có lúc lại nắng lại mưa trong người cũng có lúc buồn vui lẫn lộn ,sức thanh niên chuyện gánh gồng chẳng một ai sợ mệt ,có lúc phải khiêng vác cả tảng đá độ chừng mấy tấn từ hố sâu lên bờ cao lấy chỗ cho giòng nước đi qua ,chẳng có gì làm lạ ,càng ngày càng đông mỗi người mỗi ít như đàn kiến tha đất đá xếp thành đống làm ra con mương ,con kênh cho nước chảy …thế chứ hằng đêm còn họp hội còn hát vang bài ca “ có sức người sỏi đá cũng thành cơm…”-Bấy giờ đâu độ chừng ba bốn tháng tôi thấy mình lâm bệnh ,tôi đi chữa bệnh ở trạm xá của B ( cấp trung đoàn,đơn vị huyện ),rồi chuyển viện sang bệnh viện Tam kỳ ,căn bệnh chẳng bao lớn nhưng tinh thần không chịu bất khuất muốn sao mình phải thóat khỏi cảnh đọa đày ấy quyết một phen sóng gió để thử vận cuộc đời .Tôi phải làm gì ư !-phải tìm đường vào công nhân xây lắp !-lần nầy nằm viện tôi có quen với chú tài xế xe tải ,chú đã là lính bộ đội lái xe trường sơn ,giải phóng chuyển về lái xe chở đất đá vật liệu cho công trình ,nay chú cũng đang lái xe cho Công ty xây lắp thủy lợi II- cơ quan đóng tại số 04 đường Nguyễn Du –Tam kỳ ,-Công ty mới thành lập ư !-đả …quá có cơ may ! –cơ quan của chú Trách đối diện với bệnh viện tôi đang điều trị, cơ hội ư !- đúng rồi quen với chú Trách cứ mỗi chiều cùng chú về công ty chơi ,thế là có dịp tôi lại làm quen được với chú Dũng là giám đốc điều hành công ty Xây lắp thủy lợi II , mới vừa có quyết định ,mới được thành lập ,công ty đang chiêu quân từ mọi miền lao động ,lúc ấy qua tiếp xúc Chú Dũng còn nhớ ngày chú làm trưởng ban điều hành công trình đập thủy lợi Phước hà quê tôi ,lúc ấy tôi có lần gặp chú để nắm lại phần đất còn xữ dụng được trong lòng hồ chưa lút nước ,vì thế chú nhận ra tôi, chú hứa giúp đở ,chú nghĩ tôi vẫn còn ở địa phương và bấy giờ với tôi một nhu cầu giúp đở ,-Chú sẵn sàng !-thế nầy tôi phải biết lừa ư !-đúng thế cậu mầy không biết lừa thì khó mà thoát được cái thao trường gánh đất đào kênh đâu !-Nghĩ kế hoạch khi chú Dũng ký cho giấy “Tiếp nhận lao động cho tôi”- mỗi mình ư ! buồn lắm hay ta rũ thêm ít thằng cùng xóm cho vui !-Thế là ý định về lấy ít gạo của Phú ninh tiện kéo theo tụi thằng Bài ( con bà Cô ruột của tôi),thằng Dương cùng xóm ,thằng Vấn ,thằng Kích ( con chú Ba Biện ),cã 5 thằng cùng chuyến xe cho vui , nhưng rồi tất cã đều là kế hoạch tôi phải làm ư ! -chứ còn ai làm được nữa hả cậu !- tôi vào lại gặp chú Dũng xin thêm 4 tờ giấy tiếp nhận lao động nữa ! thế rồi tập trung bảo tụi hắn làm cho mỗi thằng một bảng sơ yếu lý lịch kèm theo đơn xin cắt chuyển hộ khẩu nữa !-nhưng ai ký ?-UBND xã ư –không đâu chủ tịch xã ký đấy cậu ! thế rồi tôi bắt đầu quẻ lừa ngoạn mục thế nầy : “ Dạ thưa chú tụi nầy nó đi gánh đất Phú ninh nhưng làm giỏi quá mới được chuyển ngành sang xây lắp theo nhu cầu của sở Lao động tỉnh QN-ĐN đấy chú ạ ! Nay xin chú ký giúp !”- chuyện khó tin nhưng vì nể nang thời cùng làm việc ở địa phương ,nghe cũng lọt tai , thế là ngài ký tuốt !-mang tất cã xuống phòng Công an huyện Thăng bình cắt khẩu chuyển đi!- quên sao được cái buổi sáng thứ hai năm ấy trên người với bộ áo bảo hộ lao động màu xanh của cây lá ,đến với mấy ngài làm công an trong lòng thật tự tin nhưng vẫn ngao ngán vì mình đang lừa dối cơ mà !- khi trình lấy xấp hồ sơ ,được bảo phải đem sang phòng lao động huyện xin chỉ tiêu kế hoạch , nhanh chân đi gấp nhưng không biết qua đấy phải lừa sao đây ?- khi thấy hồ sơ các chị thánh mẫu ấy cho rằng đây không nằm trong kế hoạch và chỉ tiêu của huyện nên không giải quyết , nguy rồi cu cậu nhỉ?- thế chẳng thèm năn nỉ chần chờ,vừa đi vừa nghĩ kế ,bây giờ mới lừa đây nè ! trở lại phòng CA huyện tôi lại xìa xấp giấy ra và mạnh dạn trả lời rằng “ các chị ấy nói rằng đây là chỉ tiêu của sở vì có ghi rõ ràng –căn cứ trên chỉ tiêu được phép xữ dụng 150 lao động cung cấp cho Công ty xây lắp thủy lợi II ,(trong giấy tiếp nhận),Vì thế các anh coi giúp đở ,để có con người cho hoạt động của công ty”-Được rồi để đó hẹn thứ năm tuần sau đến lấy kết quả ư ! -thế là cã một chuỗi ngày chờ đợi một tuần hay một tháng ư ! -đến hẹn tôi đến với cặp mắt tò mò có cái giấy gì trắng trắng là lạ ở giữa ? ấy là giấy :chứng nhận chuyển đi –nơi đến Công ty xây lắp thủy lợi II -Mừng lắm nhỉ ! vô cùng sung sướng và chuyến đi vừa lừa được vừa có cơ hội cho một kỷ nguyên mới đến với cuộc đời ,-chưa đâu còn nữa thêm cái nầy mới thú vị ! - trở lại đơn vị Phú ninh đến Quản lý lương thực ( tên là Cảnh ) ,bạn giúp mình một tháng lương thực để nằm viện chờ mổ sỏi thận nhé ! dù rằng mình đã xuất viện tự hôm nào “ bệnh ổn cho ra viện”- lấy gạo xong bạn kia cũng lấy gạo xin nghĩ phép tuần đứa thì quyêt toán gạo ăn thừa trong tháng ,cã đám lúc ấy có gạo có bột mỳ Cuba đem làm tiệc bánh xèo ăn cho đở tức, mừng chiến thắng ,-Ngày đi vào đơn vị mới cả thảy chúng tôi hân hoan trong lòng như mở hội ,chuyến xe 5 đứa chúng tôi đi bằng than ,khói phủ mịt mù thế vẫn thấy thơm nồng nàn mùi hy vọng và vương xa ,chúng tôi đến trình diện với vóc dáng lực lưỡng như võ sỉ thời lao động ai không thích !-chú Dũng mừng lắm vì nguồn lao động là sự quyết định cho công việc của công ty ,-chiều đến cũng chiếc xe Zin hai cầu của chú Trách đưa 5 anh em chúng tôi đến doanh trại đội Ba , đóng quân ở Tam xuân (Tam kỳ )- Từ đây tôi và mọi người cùng gắn bó với nhau bởi cái bay ,đống cát,viên đá hộc nặng nề … cứ thế ngày lại ngày lương tháng đâu chừng ba mấy đến bốn mươi đồng nếu có làm thêm ca thêm giờ nghĩ cộng lại đâu chừng khoảng bốn mấy đến năm mươi đồng ( vì mổi công thợ như chúng tôi chỉ hưởng có một đồng hai hào cho một ngày công tám tiếng )- thế đấy nhưng tiêu xài còn dư ra chút đỉnh ,-tôi cã tháng đầu tiên không dám về nhà vì đang sợ hậu quả vụ lừa có cở ấy ! miệng thì trấn an “ B -Phú ninh làm gì được ta”-nhưng trong lòng cũng không biết chuyện gì sẽ xảy ra ?-Họ cảnh báo có tốp 5 đào ngủ ư ! –không họ đi làm chỗ khác thôi ,chỗ nào cũng nằm trên một nhiệm vụ : “đưa giòng nước ngọt tắm mát quanh năm ...(bài hát)”-thế mới biết ai là người có tội ?- kẻ có tội nhiều nhất là người bóc lột sức lao động mà cứ cho rằng đấy là nghĩa vụ !- tại sao những chàng con trai con gái quý con ông quan chức sao không đem đi làm nghĩa vụ ấy ư ?-đúng đấy lá ngọc cành vàng,tiểu thư đài cát quý quan huyện ,quan phủ đâu mà không làm nghĩa vụ ? đất nước đâu phải của thanh niên loại không ra gì nầy ư ! - thế thì tôi mới nghĩ ra được cái quyền được sống ,và làm việc chả có gì nên tội cã , nên việc tôi có lừa dối kia đâu có gì lớn lao lắm !- từ đó tôi thêm tự tin và càng vững bước làm ăn !.

Được một thời gian không dài lắm 11 tháng đi làm xây lắp và 6 tháng ở B Phú ninh cã thảy chừng chưa đầy một năm rưỡi xa nhà xa mẹ , các cu cậu bây giờ cũng đà lớn cả cũng đã trạc chừng hai lăm ,hai sáu hết rồi ,lo về lấy vợ chứ ? ngổng đực hoài các bà mẹ không chịu đâu ! mau sinh con cháu cho quý bà ẵm , bồng chứ !-thế rồi cã năm thằng chúng tôi lần lượt cũng trở về với nhiều lý do khác nhau ( các công trình gần xong )-kênh đà thông nước ! cần gì lao động nữa ! phí công tốn của vô ích !-thế là thả cửa cho về !

Tôi trở về và được nhận vào làm việc lại trong HTX nông nghiệp Bình phú I-( kế hoạch ư !) –đúng vậy ! -cưới vợ ư ! –đang bị cô bạn gái đi đêm ngày nào bắt đền cái bụng ư !! !-Chết tía ông mầy rồi ,lo về cưới vợ kẻo mang tiếng ở đời với thế gian ! –tôi cưới vợ khi đang có đứa con đầu lòng mang thai được tám tháng , vợ tôi ư ! con tôi ư !-tất cả đều đúng cả ! và cứ thế cuộc đời bây giờ trở lại như một bước ngoặc mới , -tôi trở về quê ….

Những kỷ niệm ngày nào trên giòng kênh thuở trước đã chôn dấu của tôi rất nhiều kỷ niệm, trở lại trên công trướng ấy ngày nào tôi còn sực nhớ lại nơi ấy có giọt mồ hôi của mình còn lấm tấm hòa trộn với giòng nước trong xanh thẳng tắp và nghiêm chỉnh trôi đi và không bao giờ ngừng lại, kỷ niệm còn đọng lại trong tôi những dấu chân như muốn còn ẩn dấu dưới làn cát mịn của xứ Tam xuân ngày nào ,vẫn in mãi trên bờ ruộng,bụi cây,ngọn cỏ đầy sình lầy và trơn trợt của đất Bình quế ,Tam an hay bên giòng sông Gia hội của Bình phú quê tôi ở độ năm nào ,không quên được những công lao như giày đất mang chân ,như áo vá quần nâu màu đất dính, tất cả cứ ẩn hiện trong lòng như đang dệt lấy bao mảnh nhớ thương – Những ngày tháng còn trong đơn vị tôi ngẩu hứng làm được bài thơ :

Tôi biết làm thơ, biết vẽ hình

Vẽ người gánh đất đập Phú Ninh

Đầu khộng nón đội che giùm nắng

Áo xám quần nâu vá đủ màu

Tôi sẽ làm thơ gữi mọi người

Thương giùm con trẻ vì nghĩa vụ

Ẩm ướt mồ hôi suốt tháng ngày

Phú ninh chưa dễ ngăn đập chính

Nước đã thấm người chảy láng kệnh…

Công Thân -1980

Bính Thân sao năm 1953 ?

Thật ly kỳ tại sao có người sinh năm Bính thân tức là năm 1956 , mà không biết tại sao cũng có người lại nằm vào năm 1953 như tôi chẳng hạn ! –Đúng vậy chuyện rất dài lắm ,cũng vì thế bao nhiêu quyền lợi phải bị mất theo như đi cùng với một hệ thống ,cái nào có liên quan thì đành chịu vì cứ phải được cái nầy thì lại hõng mất cái kia,mất đến nỗi cái nào chịu được cũng thế còn không chịu thì phải đành bụng đi thôi , chuyện là như thế nầy:

Thuở ấy Ba mẹ tôi khó nuôi được con có những anh và chị tôi đều được sinh ra đâu chừng mấy tháng cho đến vài năm tuổi rồi cũng ra đi , có lý do chính thuở ấy nền khoa học ngành Y tế còn thô sơ ,thậm tệ nhất là quê tôi ai nấy đều coi mấy ngài thầy lang ,chích lể , thuốc nam Đông y bây giờ (lang băm ) , thuốc gia truyền chơn tôn ( đời trước di truyền lại )…đều là những người cứu tinh cho làng xóm ấy , hơn nữa Ông nội tôi thời ấy là người hữu khuynh cho bùa phép ,cứ hễ đau ốm thì cúng tế thần linh ,lễ lộc cho cô bác xứ xang, quanh khu vườn Ông cho xây ngôi miếu thần hoàng ,đêm đêm cúng tế ,ngày mồng một ngày rằm âm lịch có hoa quả ,chè xôi ,có người nọ người kia quây quần cúng lễ …Từ những ý tưởng hữu khuynh ấy đã truyền khẩu dụ cho Ba mẹ tôi nên cứ thế sinh ra thì có,nhưng đến khi đau ốm thì chẳng bao lâu lại mất , dịch cảm cúm đơn sơ cũng có thể lên cơn sốt và chưa kịp sắc thuốc (nấu thuốc cho tới độ đông đặc) thì đã làm cho trẻ em tắt thở , bởi thế em nào tốt số vào độ tuổi nên một nên hai ít bệnh thì may ra lên bốn lên năm là có thêm sức đề kháng thì tỷ lệ sống còn lại cao hơn , tôi cũng thế qua kinh nghiệm thực đã qua khi tôi chào đời Ba mẹ tôi không hề dám ẵm bồng ra ngoài ánh sáng mà suốt ngày chỉ cho nằm trong buồng kín ,thậm chí ai muốn thăm cũng phải được lựa người ,lựa giờ mới vào được ,và thuở ấy chẳng có biết sống còn thể nào mà dám khai sinh , từ đó sau 3 năm tức là đến năm 1958 Ba mẹ tôi mới dám trình bày với hộ tịch địa phương ,may mà có người Ông làm Hộ lại ( tư pháp xã ) ký giúp cho giấy khai sinh may mà khỏi bị phạt ,.

Thế là chuyện ăn no và thi hành nhiệm vụ là phải lớn cho Ba mẹ yên lòng –tôi phải chịu !,Khi lớn lên mới thấy trí tuệ đã lớn hơn tuổi tác , và từ đó mảnh giấy thông hành hay tùy thân cũng là năm 1958, -Ngày giải phóng miền nam của Việt cộng quả thật chúng tôi đứa nào có Ba mẹ là ngụy quân,ngụy quyền ( binh lính,quan chính thời VNCH) đều không được học nữa ,dù ở trường nào -Đại học,cao đẳng ư ! -cũng mời về ! học sinh ư !-về xác minh lý lịch ! ,không rõ ràng ư ! mời về ! .

Tôi thấy thế sự chẳng dám tới trường dù chỉ còn mấy mươi ngày nữa là thi tốt nghiệp loại Tú tài toàn phần ( tú tài II – PTTH bấy giờ )- thi cử hả ? - ở nhà làm nhiệm vụ thay bố mẹ mầy làm nghĩa vụ ngụy quân ngụy quyền đả chứ !.

Thế rồi cứ mỗi ngày ,mỗi đêm lắng tai nghe có ba hồi kiểng đầu làng rộn lên (ken…ken…ken…) thế là tôi không kịp mặc áo quần ,mang dép cao su cũng phải lo dọt lẹ (chạy nhanh) –có lúc hiền từ thì họp phân bổ chuyện gánh gồng ,nghĩa vụ ngày mai ,chuyện dữ là phải lên đường ngay đi gánh giống ,gánh cuốc ở Tiên phước ,cách quê tôi độ chừng năm bảy mươi cây số đường trường sơn , tôi thì nhỏ xíu ai không biết ,làm sao mầy là ngụy ? -Dạ không con đi thay mẹ ! ,thế mới biết cảnh đời ba mẹ ăn mặn vì con còn khi con lớn phải biết uống nước thay mẹ đỡ đần .

Nghĩa vụ quân sự nữa ư ?-không được ,mấy thằng có lý lịch xấu hảy để ở nhà kẻo mai chiều là có công lớn với đất nước đấy ! –không nên đồng hóa hai giai cấp lại một !.Mãi đến năm 1980 khi tôi đi nghĩa vụ lao động ,đắp đập,đào kênh đâu chừng 17 tháng ,xin được ra quân về quê làm ruộng thì lại bị kêu Nghĩa vụ quân sự ( bộ đội ) tăng cường cho chiến trường tây nam (đánh Campuchia),hỏi tôi ư ? tôi đà quá tuổi vì khi đi Nghĩa vụ đắp đập ở Phú ninh đợt ấy làm CMND tôi phót ngay lên sinh năm 1953 ,thế mới vỡ lẻ -ông nầy hết tuổi ! ngoài 27 rồi đâu còn kêu nghĩa vụ được – sai luật đấy ! -thế là hai chế độ mà trót được cái mùi khói súng , .Về sau có bao nhiêu chứng từ của bản thân tôi chẳng còn gì để tiếc, hủy hết vì không hợp lệ, cã đời người mới thấy tuổi ít mà năm sinh thì nhiều ,khổ là lúc khi ai đó cần việc gì hỏi đến giấy ?- cho tôi xin chạy chọt ! miễn cái gì được thì miễn ,còn không thì cho qua –tôi là thế là con người cứ chạy khỏi cái đó (dùng để hứng cá) thì lại mắc cái lờ ( cũng là đồ dùng để hứng cá).được cái nầy thì mốt mai lại mất cái khác –ân hận ư ! không đâu bụng làm thì dạ chịu miễn là còn sống thì còn tất cả . Phải thế mới hiểu được dung môi, là tố chất của cuộc đời , có nếm ngửi mới cảm nhận ra mùi khê đắng … có biết bao kỷ niệm ưu phiền mới từng trãi được gian truân …có những lúc vui buồn cho số phận mới hiểu được nỗi đắng niềm cay của xã hội quanh mình !...

On lanh phuoc la

Mùa xuân năm 1975 , thật lịch sữ với mọi người và với cã gia đình tôi , bầu trời miền trung VIỆT NAM vẫn còn đọng chút dư âm ngày tết trộn lẫn bao tiếng rền vang vọng về từ những đồn bót xa xa ,đêm vắng lặng bổng nghe ầm ỉ , bầu trời trong xanh bỗng sáng rực như thắp sáng ngọn đèn đêm giữa những vùng miền sơn cước quê tôi , tôi đang đi học bỗng nhà trường không còn thầy đến lớp , bạn bè ít đi nay thầy nầy nghĩ mai thầy khác cũng đi luôn , lần hồi cã trường đâu còn được mấy thầy còn giữ lớp ,học trò chúng tôi rồi cũng tiếp tục ra đi ,bỏ học không ai biết lý do , nhưng cũng hình dung được từ hiện tượng chiến tranh mỗi lúc càng siết chặt gần hơn , xa xa rồi gần đến bom đạn ngày càng gần gũi tiến vang to , chúng tôi biết mình nghĩ học , sơ tán ra thành phố lớn “ Đà Nẵng”,bấy giờ tấp nập như ngày hội ,

Kỷ niệm trong đời tôi không sao quên được, tôi được mẹ cho đi sơ tán trước , buổi chiều hôm ấy tôi cùng Hội thánh Tin lành Bình nguyên (thầy truyền đạo Lê văn Nguyện ) làm chủ tọa ,thầy một xe Cup 50 kéo theo sau tôi lái giùm chiếc Suzuky nữ bị hỏng máy từ dạo trước rồi lên đường về Đà nẵng , một buổi chiều đi sơ tán sao mà êm ả quá ,không nghe tiếng súng nổ không thấy “ từng đoàn người ôm con bồng bế…nhạc…”, vậy mà gọi là chiến tranh , hai thầy trò dìu nhau trong khoảng đường hơn bốn mươi cây số ,và đến Đà nẵng cũng độ hoàng hôn …Cái đêm ấy tôi không nhớ ngày nhưng độ vào cuối tháng hai dương lịch ,hai thầy trò thường đêm trụ bám nhà thờ và ngủ chung một chỗ , có lẽ có cái gì linh thiêng lắm khi cất nhắc hai người tôi ra đi ,xong rồi tối đến pháo dồn dập trút xuống cơ quan chính quyền quận Thăng bình lúc ấy như mưa vào hạ , có quả đạn canh nông loại 105 ly nào vô ý rơi xuống ngay tư thất nhà thờ đúng là chỗ mà cã hai người chúng tôi sinh hoạt cã tháng nay rồi ,-Phước ôi ! Chúa của chúng tôi ôi ! Nếu không được cất nhắc ngay từ chiều và có lẽ còn ở lại đêm ấy cã hai chúng tôi không còn biết sẽ về đâu ? về nước Chúa ư ! nhưng có lẽ Chúa sẽ hỏi nào mình mẫy thân xác của các con đâu rồi ? – trái đạn xơi rồi Chúa ạ !

Thế đấy mới biết linh thiêng cho đến tận bao giờ ! –sau mấy mươi ngày lánh nạn, ngày trở lại nơi nầy cã hai chúng tôi chứng kiến mới biết ơn lành phép lạ Chúa ban .

Còn một việc khi hồi tưởng tôi không biết ai chỉ bảo ,ai xúi dục mà sự đoàn tụ của gia đình tôi thiêng liêng quá đến thế ?-Cách ngày tôi đi Đà nẵng, chiến trường mỗi lúc một căng thẳng hơn , Mẹ sợ con mình còn nhỏ (là em tôi) vướng bận ,khiến mẹ gữi nó theo chân một gia đình người quen trong xóm cũng đi Đà nẵng nhưng ở với gia đình họ tại Hòa phát cách chỗ quận ba tôi ở đến những gần như mười lăm cây số ,và điều em tôi đi tôi không hề hay biết ; đâu được nữa tháng kễ từ lúc tôi xa mẹ xa nhà ,chiến sự bấy giờ thực sự nghiêng phần thắng về Việt cộng ,ngoài đường nhốn nháo người xe rầm rộ ,pháo nổ dần vang và gần hơn mỗi lúc ,tôi thấy sao trong người xốn xang lo cho mẹ khi thấy những người trong xóm đều sơ tán hầu như gần hết còn tôi vẫn chưa biết mẹ em đang ở nơi nào , tôi quyết định đi dần vào Hòa khánh trước hỏi thăm sau nữa cũng đang trên đường về nhà , may quá chuyện bất ngờ gần đến Hòa khánh thì gặp được mẹ trên đường đi sơ tán, mới biết rõ trong nỗi vui mừng và đoàn tụ ,-mẹ em và tôi gặp nhau sau mấy mươi ngày xa cánh không chút nào gặp lại dễ dàng như thế ,quả thật tôi mới nhận thấy chuyện đáng ly kỳ , ai xúi ,ai bảo ,cùng lúc cã ba chúng tôi có cùng một nguyện vọng và hội tụ lại chung một giờ giấc nhất định , ấy mới biết là chuyện Chúa ban ,Chúa sắp đặt ,Chúa làm nên …cho gia đình trong một lần đi sơ tán .

Chuyện sơ tán đến đây tôi muốn kết thúc bằng câu chuyện cũng thật vô cùng ngu ngốc mà may ra vẫn còn sống sót cho đến tận bây giờ : Khi chiến sự cũng sắp đến gần ,mọi người mọi tỉnh thành từ Quãng trị đến Quãng Tín đều tập trung sơ tán vào Đà nẵng để hòng di chuyển vào Sài gòn trong vòng 90 ngày dự định của chính quyền VNCH thời bấy giờ , đúng vào khoảng ngày 25 tháng 03 năm 1975 gia đình tôi cũng bắt chước đi theo những gia đình bạn bè cùng xứ kéo nhau xuống các bến tàu, bến hải quân để dụng ý lên tàu thủy đi vào SG càng sớm càng tốt , đến nơi chúng tôi tập trung một chỗ ,mỗi người chỉ lo cho mình đủ cơm, đủ nước trong vòng một hai ngày di chuyển thôi , thế đấy chúng tôi tuy là thanh niên nhưng chưa qua kinh nghiệm ,còn dại khờ và ngu ngốc lắm , chẳng mang theo cho mình một giọt nước uống nào đi cã , cứ lo cho mấy giỏ áo quần chăn gối mà thôi còn tất cã đều bỏ cho thiên hạ mạnh ai nấy lấy , của mình còn không thèm giữ thế thôi ! tàu của hải quân cứ cập bến chốc chốc lại dạt ra ai xuống được bao nhiêu thì cứ xuống ,cứ thế mỗi tàu vừa đầy là chuyển sang hạm đội ngoài khơi , cứ thế hết chuyến nầy sang chuyến khác , tôi cứ chần chờ cho thằng em xuống trước và đến mẹ rồi mình mới đến sau cùng , đó là kế hoạch nhưng khi tàu vào là thiên hạ đông quá xô xác lẫn nhau họ xuống hết và không còn chỗ cho mình đành lòng chờ chuyến tới ,cứ như thế cã nhà tôi cứ nhường nhịn cho đến tối và bấy giờ tàu không vào nữa ,hẹn ngày mai , thế là chúng tôi vẫn còn chờ đợi ,đêm ngủ tại bãi cát bến tàu hải quân An hải .

Đêm hỏa châu !

Ai nấy của chúng tôi trong lòng cứ trông đến sáng chắc chẳng ai ngủ được chút nào ,đến khoảng độ chừng 10 hay 11 giờ đêm là các pháo binh của Viêt cộng ở Nam ô cách chúng tôi đâu chừng mười cây số chim bay , họ bắn liên hồi từng loạt đạn loại canh nông 105 mm , các loại nầy chắc họ mới chiếm được mấy ngày qua ở ngoài chiến trường Huế và Quãng trị ,đến giờ họ đã di chuyển đến gần Đà nẵng , bắn vào Đà nẵng nhưng chính điểm là các bến hải quân ,nơi mà mọi người đang tập trung di chuyển ,.Từng loạt đại bát liên hồi lao vào chỗ chúng tôi trãi dài như một bờ biển đang tắm hỏa châu và máu đỏ mà không hề mệt mỏi, có chỗ thịt chết đè lên thịt sống kêu rên ầm ỉ , có chỗ con khóc tìm cha mẹ ,có chỗ người lớn tìm trẻ thơ …nhốn nháo như đàn ong đã đến giờ chết cháy , tôi và gia đình may mắn thoát chết ,cã ba chúng tôi kéo nhau lên bờ và tìm đàng trở về An hải , nơi nhà thờ mà Mục sư Ngô thái Bình thuở ấy cho tỵ nạn .

khoảng chừng đến 12 giờ trưa ngày 26 /03/1975, chúng tôi trở về ổn định chưa kịp hoàn hồn thì tất cã thành phố Đà nẵng loan tin Việt cộng đã đến Đà nẵng , ấn tượng nhất trong tôi là có những chiếc xe Reep chỡ một số thanh niên và một ít thầy chùa treo bâng rôn ,biểu ngữ: “ Liên hiệp Mặt trận Giải phóng miền nam Việt nam” họ còn loan báo :-đã về với đồng bào xin yên lòng và nên treo cờ Phật trước cửa nhà …

Lúc ấy cũng chưa biết Cộng sản là ai – là mấy Ông nầy ư ? - Một tiếng đồng hồ sau tôi chứng kiến thấy xe bộ đội đang hăm hở ,súng cầm tay vừa đi vừa reo hò giải phóng…-Đấy mới là Việt cộng !

Thế là hết trong tôi bao kỷ niệm ,một ký ức khó quên, là những ngày đầu chuyển hướng cuộc đời ,bỏ tất cã sau lưng những niềm mơ nỗi mộng hão huyền từ trước và cũng là lúc bắt đầu với một cuộc hành trình dài không định trước là sẽ ra sao ! nhưng trước hết phải rời bỏ nơi tỵ nạn và lo liệu trở về quê sau chuỗi ngày xa cách lâu dài và trẻ thơ ấy …

Mẹ tôi

Những ngày mỏi mệt của mẹ rồi cũng qua đi ,bấy giờ mẹ lo việc quan hệ thay chồng gánh vác đảm đang , mẹ đăng ký bán gạo tiểu bài để cung cấp gạo phân phối cho dân và quân trong xã ,hàng tháng gia đình cũng lãi ra được lưng lưng vài tạ , mẹ chia phần cho mấy người có phần góp vốn ,còn lại bỏ cái công cũng hàng tháng kiếm được chừng mỗi tạ (100kg) bấy giờ đối gia đình tôi quả là rất lớn ,cảnh mẹ góa con côi , cảnh tranh nhau từng công việc,thế lực quan hệ là điều cần thiết nhất , mẹ lanh lắm mẹ cũng từng bước quan hệ càng nhiều ,mẹ được tin cậy đảng bộ Dân chủ thời Nguyễn Văn Thiệu giao cho làm Bí thư phụ nữ Xã và quản lý toàn bộ số chị em phụ nữ tử sỹ ( chồng đi lính chết ) ,từ ấy thế lực cũng có phần dễ chịu hơn ,mẹ được giới thiệu ra ứng cử Hội đồng nhân dân xã với vé và nhản mác của Đảng Dân chủ thời bấy giờ , nhưng khổ thay sự ganh tỵ và kiếm đàng của quý ông HĐND cũ ,lấy cớ Mẹ có người em ruột (cậu 8 Niên) theo Cộng sản dù rằng Cậu tôi đã chết từ năm 1968 , Những lý do chống đối sợ mất ghế của quý ông ,bút danh Ngôi sao số 9 của mẹ bị loại và như không còn trong danh sách .Mẹ vẫn là người tốt đẹp nhất trong hai anh em tôi , khổ đến thế ,nghèo đến thế nhưng cứ một dạ sắc son thờ chồng và nuôi con ăn học ,bấy giờ vẫn còn sớm chồng chết mẹ mới ở tuổi 42 , Người mẹ rất mực đảm đang lo toan mọi việc , nếu kễ về mẹ từng ngày từng bước đi của mẹ là từng kỷ niệm muôn đời tôi và em cùng cháu chít không thể nào nhớ hết , mẹ mới được làm lễ Mừng thọ tuổi 80 vào năm 2006 .Thuở còn thanh niên mẹ cũng từng bao phen cầm bút viết cùng Việt minh đánh Tây ,dạy học, mẹ lấy chồng Việt minh mới không dùng mẹ nữa . Thiếc tưởng có người mẹ nào trong chúng tôi là con là cháu là chít của mẹ mà quên đi lịch sử , tình yêu thương , chịu thương chịu khó một đời người cống hiến cho cháu con , không một người mẹ nào thay thế hình ảnh ấy trong tôi dù vật đổi sao dời vẫn muôn đời tôn kính mẹ . Mẹ là mẹ Ngọc của chúng tôi của đàn con cháu mà mẹ vui vẻ cho đến tận cuối đời .

Tôi bán càrem

Những ngày tháng nhớ ba, không sao kể xiết tôi ngẩn ngơ như chim non mất bầy đàn ,tổ ấm ,tôi bẻn lẻn chơi cùng bạn bè lối xóm , ngày đi đến lớp học hành . Hôm ấy ngồi nhìn qua khẻ cửa tôi chợt nghe thanh thót tiếng một gọi mời rao vọng như thơ ngây “ ai mua cà rem không” ? ,trong phòng học tôi chợt nghĩ ra thèm ăn hay mình thích được bán để có cái mà ăn,từ ấy trong tôi lóe lên niềm tin và hành động, xin mẹ cho đi bán cà rem , . Tôi ngây ngô lắm nhưng sẵn sàng học hỏi , chẳng bao lâu quen dần đường đi nước bước , thậm chí chẳng bao lâu lại sỏi nghề , tôi không bán cho người Việt ít tiền và hàng bán rẽ , tôi bán cho đồn Mỹ đóng mỗi lúc về đóng quân nghĩ dưỡng , tuy tôi chỉ mới lần đầu tiếp xúc với người Mỹ ,chưa biết phải trò chuyện với họ làm sao ,trong tay chỉ có vỏn vẹn được mấy cụm từ chào thưa và chào bán ,làm sao cho ít chi cũng có những từ đòi tiền nữa chứ ? -Thế là rủ mấy bạn biết dăm tiếng mẽo cùng đi cùng bán cùng ăn chia tiền lời. … Thế là hằng ngày ngoài giờ học là tôi sắp xếp móc lên chiếc xe đạp thùng Càrem đi vào đồn lính Mỹ, bán xong có tiền đô đem về đổi , lời lắm mẹ ơi ! Từ đó vừa học lại vừa làm, đâu chẳng được bao lâu thì Mỹ rút về nước ( theo hiệp định Paris ) .Lần nầy tôi cảm thấy mình lớn lên một chút và gia đình mẹ cũng đã kiếm được việc bán buôn , đở phần lo lắng và trong tôi có thêm chí khí và nghị lực để học hành …Hình ảnh ngày ấy như trong tôi cứ ẩn hiện bất thường , và cũng chẳng quên sao được dù ngày mỗi một dài thêm rồi cũng một đời chôn đi bao kỷ niệm ,nếu không nhớ lại e rằng mình không còn gì nuối tiếc ,và thời gian không còn cho ai nhớ hoặc kễ cho ai nghe nỗi niềm riêng vô hạn ấy.

Đao đuc cua nguoi

Người được sinh ra và dạy bảo bởi cái chữ thời nhà đồ nho nên lánh dữ tìm hiền là cốt lỏi , ở lính ông phải cầm giáo gươm, súng đạn , quan điểm không ai hại mình thì mình chẳng thèm đụng đến ai ,Ba tôi dạy cứ hễ :" tích đức thì phùng lai", bằng chứng như Ông nhiều lần suýt mất mạng nhưng nhờ đức độ thì trời che tai qua nạn khỏi , cứ thế cuôc sống rất thanh đạm , Ba nhận công việc đặt mìn ,lựu đạn vòng quanh vòng tuyến ( đồn bót ,nơi đóng quân ) cứ thế chiều đi gài sáng ra đi gỡ cất ,cho mọi người trong ngoài sinh hoạt ,và như thế suốt cã mấy năm trời chẳng một ai nói rằng , xeo nạnh ... suốt đời làm lính Ba chỉ là binh nhì ( lính viên ) thôi.
Ba tôi trung thực và nhã nhẹn lắm , từ đó Ba tôi được bạn bè đồng nghiệp ai cũng quý mến, họ thường gọi tên Ba là " anh Bốn ", vì là con thứ tư trong gia đình , Ba tôi còn có thuật xem quẻ giò gà tuyệt lắm , mỗi lần vào ngày đầu tháng ba mẹ hay mua gà về giết thịt và luột chín rồi cúng quẻ thần linh , Ba đoán rất chính xác nên rất được nhiều người mang giò cúng sẵn hàng đầu năm đầu tháng đến nhờ anh Bốn coi giúp , Vì thế nhà tôi thuở ấy số lượng chân gà phơi khô cũng có rất nhiều , trong làng có ai sinh đẻ ,người già yếu thường tới xin về nấu cháo mà ăn , sinh nở thì sữa nhiều cho con bú còn già yếu thì lượng dinh dưởng cũng khá cao,
Ba tôi sinh năm 1926 nhưng đến khi làm thẻ căn cước thời ấy ( nay là thẻ CMND ) lại lộn lên đến năm 1914 , Ba tôi năm ấy 1969-1914=55 tuổi , có hơn 9 năm trong quân ngủ , Ba mẹ tôi bàn nhau là xin xuất ngủ sớm để trở lại công việc khác thuận lợi hơn , Ba định chờ giấy tờ cho phép xuất ngủ từ Bộ Tư lệnh (Sài gòn ) gữi ra là được , Ba đã nộp đơn xin vào làm công sở cho Mỹ ,nhưng cớ sự bất thành Xuất ngủ chưa về thì ba tôi đã mất .

Ba toi đi linh !

Ba tôi được sinh ra và lớn lên trong một gia đình phú nông loại A thuở ấy , Ông nội tôi đông con lắm ,ông sinh được 5 người con gái và 8 người con trai ,Ba tôi là con thứ 4 trong loạt con trai lớn của ba mẹ , từ thuở nhỏ vì con đông trường trại không có Ba tôi chỉ học xong lớp tiểu học ở trường làng là nghĩ , vào những năm 1960 thuở ấy ở quê tôi miền sơn cước nên các ông Việt cộng (thời ấy gọi là Việt minh đêm đêm ,đến từng xóm thôn hoạt động ,yêu cầu thanh niên nhập ngủ , dân làng thì đóng thuế ,đóng siêu , Ông nội tôi là loại được liệt kê giàu lúa khoai ,gạo mắm ...từ đó cứ mỗi lần động viên tài chính thì Ông nội tôi bất bình chữi mắng , vì cái đóng thời nào cũng thế ai không tiếc của , Ông như người bất đồng chính kiến , Lúa đong ra miệng chữi cha thằng Việt Minh nó ác ... Từ những mối căm hờn của thời đấu tố điạ chủ ,phú nông , Ông lại thêm lòng căm phẩn , quyết định không cần gì ở xã hội Việt Minh , chẳng bao lâu thời Ngô Đình Diệm lập đế vương , quê tôi lúc ấy là vùng xôi đậu ngày thì lính Quốc gia ( lính bảo an của chính quyền Ông Diệm ) đêm thì mấy Ông lính bộ đội Việt minh ( nay là bộ đội Việt cộng ), cứ thế hễ ai thân VM thì đêm về xuất hiện ê a ngày vào rừng núp bóng , ai thân với chế độ VNCH của ông Diệm thì đêm phải trốn xuống gần đồn của lính đặng khỏi bắt bớ giam cầm , từ đó Ba tôi có lần sơ ý cũng bị VM túm đi học tập ( cải tạo ),
Lần học tập mùa hè năm 1962 Ba tôi trốn trại về ở nhà phụ gia đình thu họach lúa ,chiều đến các ông Cán bộ Xã thôn (Ông Cã Lưu ) vây bắt , May quá biết sớm mấy phút Ba tôi tẩu thoát và quyết định theo lính từ đây , buổi đầu nghe bố kể tôi thương lắm , Ba ngủ ở ngoài nhà Cô tôi ( em ruột của Ba) , dần sau buồn quá Ông vào đồn trình bày với lính Bảo an , họ mới cho Ba vào tá túc nhưng không hưởng được chế độ trợ cấp gì, đến bửa cùng chia sớt phần ăn của mọi người nhường nhau một chút ,ngoài ra không còn nhận súng đạn, balô ,lương thực gì cã ... Chẳng bao lâu chiến trường sôi động hẵn lên Ba tôi lúc ấy mới được hợp thức hóa là người lính VNCH , ngày đó là vào đầu năm 1963, khoác trên người màu áo trận (radi ) ,tay súng, vai mang balô ,đầu đội nón rừng xanh , nhưng tâm niệm của Ba tôi không chứa đựng căm thù , oán hận mà còn khoan dung ,độ lượng ,sẵn sàng xã thân cứu giúp mọi ai lâm vào áp bức ,đọa đày thật vô cùng lương thiện ....

lich su - thoi con nit

Tôi sinh ra và lớn lên từ một miền quê hẻo lánh thuộc tỉnh Quãng Nam ,trướclà tỉnh Quãng tín thời chế độ Việt Nam Cộng Hòa, tôi sinh nhật vào ngày 27 tháng 11 năm Bính Thân tức là ngày 19 Tháng 12 năm 1956 - Tôi lớn lên chưa được bao nhiêu thì quê tôi bắt đầu chiến tranh ập đến ,Ba mẹ tôi mỗi người mỗi ngã,tôi có đứa em gái tuổi cũng cận kề tôi chút ít theo mẹ ở nhà, cứ hễ đến đâu có mẹ thì lại có con không hề rời nhau nữa bước khác nào đàn gà mẹ chỉ có hai con , Ba tôi theo linh bảo an của chế độ VNCH thời ấy còn mẹ vẫn một mực trung kiên với ruộng đồng, bám trụ lại với quê hương và cố giữ lại nếp sống nông tang mà bao đời nay cha ông để lại, ấy vậy khổ sở, chiến tranh làm nguôi nguây trong mẹ những nhọc nhằn và nhung nhớ, bóp bụng thương chồng và ẵm bồng hai tay hai con mọn ,tôi mới lên ba còn em tôi cũng mới đầy một tuổi ,thuở ấy khi giặc giã cã làng đều đi lánh nạn ,sơ tán ra ngoài ấp Tân sinh cách chừng làng cũ độ chừng dăm bảy cây số ,nơi ấy lại được chính quyền VNCH lập ấp dồn dân ,Ba tôi vẫn mải mê trong lính ,có lúc đến cã tháng mới về thăm vợ thăm con nhân chuyến hành quân ngang qua hay đêm gát trọ bên nhà .
Tôi nhớ rất rõ một đêm trời không trăng sao nhưng bom đạn ở đâu nổ vang ầm ỉ làm sáng cã bầu trời, thế là người bảo nhau mấy ông Việt cộng đến rồi ,họ rũ rê cùng nhau chạy trốn ,cã làng tân sinh ấy chỉ còn là đóm lủa rợp trời ,họ chia nhau đốt nhà không thương tiếc ,ấp Tân sinh tên Hà Châu ấy chỉ sau hai ba giờ tàn khốc rồi chỉ còn lại là đống tro tàn to tướng .Tôi ,mẹ lẫn trốn trong bụi bờ và có lẽ không ai thèm để ý tới ,và từ đó Mẹ quyết định theo Ba vĩnh viễn ,đợi Ba về sau chuyến đi hành quân giải tỏa , gia đình tôi lại một lần nữa khăn gói lên đường đi lánh nạn và cũng là lần từ bỏ quê hương ,,cũng vào thời điểm ấy trước đó mấy tháng em gái tôi ngã bệnh cảnh tượng không thuốc ,không thang em lìa đời trong cơn sốt nặng ,Bây giờ chỉ còn có mình tôi và mẹ.Hết luyến tiếc nầy lại chất chồng luyến nhớ khác,thương em chưa nguôi nguây lại đến thương quê hương giặc giả ...
Đến với chế độ mới , xã hội mới Ba tôi được sắp xếp nhận nhà, nhận đất và tiếp tục làm lại tổ ấm nơi xa hương độ chừng vài mươi cây số , nơi đây tôi lại được đến trường ,từng chữ từng lời thầy dạy,tôi thấy như mình đã học tự bao giờ , đúng rồi ở nhà mẹ đã dạy ,thầy thường xoa đầu khen tôi " Em giỏi lắm ", Tôi vào lớp được 1 tuần là thầy sắp vào lớp ba , và thế là tôi được lớn khôn lên từ một ngôi trừơng cây tranh nứa lá ấy,Cái chữ thời ấy thật giá trị đến vô cùng ,ấy là vào những năm 1965-1966 , quê tôi dẫu không có chiến tranh cũng đâu có được mấy ai đi học, do vậy quý nhất là ở chỗ ít người đi học , còn tôi Ba thương lắm,Ba thường dạy rằng lớn lên có cái chữ thật sự sống sung sướớng lắm con ơi ! tôi vẫn chưa ý thức được gì đến cuộc sống chỉ biết nghe dù mình chưa hiểu , tôi chỉ mới học được 2 năm ,năm ấy là vào năm 1969 tôi đang học lớp 5 ở trường Tiểu học Công lập Thăng bình và cũng cố sức để bước vào ngưỡng cửa trường Trung học ,thời ấy thi đệ thất rất khó đậu vì tỷ lệ chọi như bây giờ con tôi thi Đại học vậy ,một Quận ,huyện hoặc thành phố mới có một trường Công lập mà thôi,vì thế trong làng tôi cứ hễ nghe nói con nhà ai đi thi đệ thất " chắc gì " vì chỉ may lắm mới có chuyện mười thi có một đậu ,còn tôi mới vào đến mùa xuân năm ấy , nhớ rất rành cái đêm mồng 4 rạng sáng mồng 5 tháng hai năm 1969 ( tức là năm kỷ dậu ),mấy ông Việt cộng thời ấy cứ thường hay rập rình ,rập rưỡi vào thôn xóm bắn phá lung tung , hôm ấy củng một đêm không may cho gia đình tôi Ba bị trúng đạn họ bắn từ xa vào chỗ quá trọng thương ( ở đầu), không phút giây từ biệt hoặc một đôi lời trăn trối ,Ba tôi ra đi từ dạo ấy , Tôi mới vừa chuẩn bị kỳ thi chưa tốt thì biến cố bất ngờ : “Ba tôi ra đi vĩnh viễn” , tôi không thể hình dung được số phận đứa học trò mồ côi bố rồi sẽ ra sao và sẽ đến nông nỗi nào ,thương tiếc rồi cũng biến đi tôi thực thi lời Mẹ dặn “ Con ráng học hành thật giỏi để khỏi phụ lòng người đã khuất ( Ba tôi ) ”Tôi đi thi đệ thất năm ấy khi trên đầu vẫn mang chiếc khăn tang màu trắng xóa, may mắn lại mĩm cười như có ai đó chỉ cho tôi làm bài mà đỗ đạt ,tôi sung sướng nhưng trong lòng lo âu và sợ hải ,lo cho mẹ gầy vì tiếc chồng ngauỳ đêm khóc mãi , sợ cho mình không biết mẹ lấy đâu tiền để nuôi con .Trước lúc Ba ra đi vào năm 1966 tháng 9 tôi không nhớ ngày ,mẹ có sinh cho Ba thêm thằng nhóc nữa , cảnh không chồng bơ vơ nuôi hai thằng con nhỏ quả thật vào thời ấy ,cái thời mạnh được yếu thua ,sống thiếu chết thừa ,thật khó đến vô cùng nhưng rồi cã ba mẹ con quyết tâm vương lên cùng thời đại và đấu tranh với sự sống để sinh tồn cùng nhân loại.
Từ đây giòng hồi ký của tôi thật sự mới có ý nghĩa , nó đầy cam go, thử thách,nó vô vàn kỷ niệm nào thơ ngây, nào ngu dại và cũng lắm điều đáng nhớ ,đáng tiếc và đáng thương :